Moderne kaarten

Google Maps kent iedereen, maar er is héél veel meer, waaronder ook allerlei voor erfgoedonderzoek nuttige themakaarten.

• Allereerst de ‘officiële’ topografische kaart van Nederland, en de fraaie alternatieve topografische kaart van OsmAnd (een non-profit cartografische organisatie die ook een geweldige app voor ‘in het veld’ heeft gemaakt, met alle wandelpaden die Google Maps nooit laat zien…).
• Dan het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN), een kaart van Nederland waarop je naar believen kunt inzoomen om hoogteverschillen in het maaiveld (reliëf dus) te bekijken, of, als je wilt, de hoogtes van wat daar zoal op staat (je huis, bomen, etc). Ik gebruik zelf meestal de alternatieve ESRI hoogteviewer, dit vanwege het hogere contrast. Maar beide varianten hebben hun eigen voordelen.
• Voor meer informatie over hoe dat maaiveldreliëf ooit gevormd is, en uit welke landvormen ons land bestaat kan je de veelkleurige geomorfologische kaart van Nederland bekijken. Er is ook een m.i. mooiere versie waarop je behalve de geomorfologische kleurcodering ook het maaiveldreliëf zelf ziet. Wil je weten wat voor structuren en lagen (zandpakketten, kleilagen, etc.) er volgens de modellen in jouw omgeving in de ondergrond zitten, kijk dan naar de diverse ondergrondmodellen op BROloket of DINOloket. Je kan er o.a. dwarsdoorsnedes van de ondergrond maken (alsof je een taart doorsnijdt).
• Op het gebruikersvriendelijke bodemdata.nl kan je veel ondergrondrelevante informatie in samenhang bekijken. Zoals de recent door de WUR ontwikkelde Landschappelijke Bodemkaart (LBK), waarin bodem- en geomorfologische informatie zijn gecombineerd om de kenmerken van het natuurlijke landschap voor een breed publiek toegankelijk te maken. Deze combinatiekaart kan je in de viewer semi-transparant over een (helaas niet superscherpe) AHN-reliëfkaart heen leggen. Ook je eigen GPS-bepaalde positie is zichtbaar (handig in het veld).
• Op Grondwatertools.nl staat een kaart met actuele grondwaterstanden, waarop je voor elke specifieke peilbuis ook historische grondwatergegevens kan bekijken, o.a. nuttig voor onderzoek naar blauw erfgoed.
• In de algemene PDOK kaartviewer kan je kiezen uit een enorm aantal thematische kaarten die je als kaartlaag over een moderne topografische kaart of satellietfoto heen kan leggen. Ook bevat PDOK hoogresolutie satellietfoto’s uit verschillende jaren.
• In de qua kaartlaag-aanbod deels overlappende RCE Erfgoedatlas kan je iets soortgelijks doen, maar dan met een accent op erfgoedrelevante informatie. In deze kaartviewer kan je bijvoorbeeld een moderne geomorfologische kaartlaag semitransparant over een historische topografische kaart heen leggen.
• Sommige provincies bieden ook provinciespecifieke varianten van deze twee kaartviewers aan (zo heeft de provincie Utrecht de algemene kaartviewer ATLAS, maar ook een cultuurhistorische kaartviewer in CHAT). Soms is de informatie hetzelfde als die je ook in de landelijke PDOK viewer of RCE erfgoedatlas kan bekijken, maar soms ook niet.
• Andere organisaties bieden soms organisatiespecifieke kaartviewers aan (bijvoorbeeld de watererfgoedkaart van het waterschap De Stichtse Rijnlanden). Als je op ‘kaart’ of ‘GIS’ en jouw thema zoekt kan je ze met enig zoeken vaak wel vinden.
• Bij dit alles blijf je wél afhankelijk van de combinaties van kaartlagen die men in een specifieke webviewer beschikbaar heeft gemaakt.  Mocht je iets speciaals willen wat in de beschikbare kaartviewers niet kan, dan kan je op ArcGIS Online zelf gepersonaliseerde combinaties van reeds gegeorefereerde kaartlagen maken (bijvoorbeeld een waterstaatkaart bovenop een AHN kaart). Je hebt daarvoor een ArcGIS account nodig, maar die kan je gratis aanmaken (hier).
• Zo’n op ArcGIS Online gepersonaliseerde kaart kan je vervolgens ook in de ArcGIS Field Maps app (Android Play store), iPhone App store) gebruiken, zodat je met GPS in het veld ook je eigen positie op je gepersonaliseerde kaart ziet.